W dniu 1 marca 2017 roku w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbyła się debata dotycząca europejskich praw pacjenta (Europejska Dyrektywa Transgraniczna) i opiece transgranicznej „European Patients Rights & Cross-Border Healthcare“ zorganizowana przez Active Citizenship Network i EP.
Z Polski na debatę została zaproszona Magdalena Rutkowska z Medical Travel Partner. Organizatorzy spotkania, czyli Active Citizenship Network, to europejski oddział Cittadinanzattiva – włoskiej organizacji pozarządowej, która działa na rzecz zdrowia, praw uczestnictwa obywatelskiego, praw pracowniczych i edukacji pacjentów. Konferencja była okazją do debaty dla obywateli, pacjentów i pracowników służby zdrowia, konsultantów, pośredników i stowarzyszeń z różnych państw członkowskich, ekspertów w dziedzinie prawa cywilnego, przedstawicieli instytucjonalnych z Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej, krajowych punktów kontaktowych i kilku zainteresowanych stron na szczeblu UE.
Podczas spotkania Europejska Dyrektywa Transgraniczna była omawiana i dyskutowana, a paneliści i uczestnicy byli zgodni co do konieczności i korzyści z promowania współpracy między instytucjami, organizacjami pacjentów i świadczeniodawców, krajowych punktów kontaktowych i europejskich sieci referencyjnych w celu poprawy świadomości pacjentów i dostępu do opieki zdrowotnej za granicą. Przedstawione zostały także praktyczne sposoby promocji dyrektywy, opisy przypadków pacjentów, doświadczeń, dobrych praktyk i efektywnej współpracy transgranicznej między niektórymi państwami członkowskimi.
Zidentyfikowano następujące kluczowe bariery małej świadomości wśród pacjentów europejskich rozwiązań Dyrektywy:
- zaangażowanie publicznego sektora i organizacji rządowych jest niewystarczające;
- bariera językowa (np. w dostępie do informacji, diagnostyce, wypisywaniu międzynarodowych recept);
- brak współpracy pomiędzy Krajowymi Punktami Kontaktowymi.
Wiele organizacji dbających o prawa pacjenta chciało się zaangażować w kampanię promocyjną i edukacyjną dotyczącą propagowania benefitów dyrektywy transgranicznej. W roku 2016 Active Citizenship Network zawiązało nieformalną koalicję z 14 organizacjami z krajów z całej Europy i prowadziło kampanię w mediach tradycyjnych i elektronicznych.
W Polsce taką organizację, która włączyła się w kampanię promującą prawa pacjenta „Patients‘ rights have no borders“ była organizacja Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej
Europejska Dyrektywa Transgraniczna została wprowadzona w roku 2011
Zgodnie z jej przepisami pacjent z publicznym ubezpieczeniem zdrowotnym może korzystać ze świadczeń zdrowotnych w innym państwie Unii i wnioskować w kraju macierzystym o zwrot poniesionych kosztów. Nadal bardzo mało pacjentów zarówno w Polsce, jaki i w Europie, ma świadomość przysługujących im praw wynikających z dyrektywy transgranicznej wprowadzonej w całej zjednoczonej Europie. W 2015 roku na podstawie dyrektywy wszystkie Państwa Unii zwróciły pacjentom jedynie około 500 tys. Euro, a z opublikowanego raportu przez Komisję Europejską w roku 2015 wynika, że tylko 2 na 10 mieszkańców w Europie słyszało o dyrektywie, a 1 na 10 mieszkańców słyszał o Krajowych Punktach Kontaktowych.
Bardzo ciekawą inicjatywą, przedstawioną przez Komisję Europejską jest uruchomienie w roku 2017 tzw. europejskiej sieci referencyjnej szpitali (European Reference Network), która zostanie stworzona dla pacjentów z chorobami rzadkimi.
Wszystkie zainteresowane strony obecne podczas debaty w Parlamencie Europejskim 1 marca 2017 roku zgodziły się co do konieczności rozwoju strukturalnej i zharmonizowanej kampanii komunikacyjnej do pacjentów i świadczeniodawców. Niezbędna jest szersza współpraca i integracja w dziedzinie opieki zdrowotnej w celu wykorzystania pełnego potencjału dyrektywy oraz pomoc państwom członkowskim i instytucjom UE w celu prawidłowego wykonywania dyrektywy na szczeblu krajowym, czego wyrazem jest kontynuacja kampanii prowadzonej pod nazwą „Patients’ rights have no borders” przez Active Citizenship Network.